Ayar ve WiFi

Bilgisayarda QoS Ayarını Devre Dışı Bırakıp İnternet Hızını Artırma

İndirme hızın paket hızının çok altında kalıyor, oyunda ping dalgalanıyor ya da video izlerken kalite düşüyorsa, suçlu her zaman altyapı olmayabilir. Bazı modem ve routerlarda açık gelen QoS (Quality of Service) ayarı, bant genişliğini cihazlar arasında paylaştırırken senin kullandığın bilgisayarı ikinci plana atabilir. Aşağıda QoS'un ne yaptığını, hangi durumda kapatmanın işe yaradığını ve adım adım nasıl devre dışı bırakılacağını bulacaksın.

QoS tam olarak ne yapıyor?

QoS, "hizmet kalitesi" anlamına gelir ve routerın trafiği önceliklendirme mekanizmasıdır. Mantığı şu: ağda aynı anda 6 cihaz varsa, hepsi eşit hızda veri çekmeye çalıştığında gecikme artar. QoS devreye girip "şu cihaza en az bu kadar, şu uygulamaya öncelik" gibi kurallar uygular.

Kağıt üzerinde faydalı görünüyor. Sorun, çoğu ev routerında bu özelliğin ya kaba bir tahminle çalışması ya da fabrika ayarında yanlış bir toplam hız değerine göre hesap yapmasıdır.

Neden QoS kapatma hız artışı sağlıyor?

QoS çalışabilmek için hattının toplam kapasitesini bilmek zorundadır. Bu değer arayüzde genelde elle girilir veya varsayılan olarak gelir. Örneğin hattın 100 Mbps ama QoS ayarında üst sınır 20 Mbps yazıyorsa, router hattın tamamını kullanmana asla izin vermez; kendi kendine fren yapar. Fabrika ayarlı ya da eski bir tarife için ayarlanmış QoS profilleri bu yüzden görünmez bir tavan oluşturur.

İkinci sebep: kural bazlı kısıtlamalar. Bazı arayüzlerde belirli MAC adreslerine "maksimum indirme hızı" atanabiliyor. Evde daha önce biri "çocuğun tableti çok çekiyor" diye kural eklemişse ve o kural yanlış cihaza yazılmışsa, senin bilgisayarın sürekli kısıtlı çalışır.

Kapatmadan önce neyi kontrol etmeliyim?

Kapatma işleminden önce gerçekten QoS kaynaklı bir problem olup olmadığını anlamak gerekir. Şu üç işaret güçlü ipucudur:

Bu belirtiler yoksa problem başka yerde olabilir; kablo, kanal karışması, DNS gecikmesi veya modemin ısınması gibi. Hız düşüklüğünün diğer nedenlerini anlatan rehberlere ve router konumlandırma yazısına da göz atmakta fayda var.

Adım adım QoS'u devre dışı bırakma

  1. Hızı ölçüp not al. Kablolu bağlantıyla, başka cihazlar internete girmezken bir hız testi yap. Sonrasında karşılaştırma yapabilmen için indirme, yükleme ve ping değerlerini yaz.
  2. Router arayüzüne gir. Tarayıcıya 192.168.1.1 veya 192.168.0.1 yaz. Adres çalışmıyorsa Windows'ta komut satırına ipconfig yazıp "Varsayılan Ağ Geçidi" satırındaki IP'yi kullan.
  3. Kullanıcı adı ve şifreyi gir. Değiştirilmediyse cihazın altındaki etikette yazar. Genelde admin/admin veya admin/şifre kombinasyonudur.
  4. QoS bölümünü bul. Menüde "QoS", "Quality of Service", "Bant Genişliği Kontrolü", "Bandwidth Control", "Traffic Control" veya "Trafik Yönetimi" adlarıyla karşına çıkar. Genelde Gelişmiş Ayarlar altındadır.
  5. Ana anahtarı kapat. "Enable QoS" veya "QoS'u Etkinleştir" kutucuğunun işaretini kaldır, Kaydet'e bas.
  6. Cihaz bazlı kuralları temizle. QoS kapalı olsa bile bazı modellerde ayrı bir listede duran cihaz kuralları çalışmaya devam eder. Listedeki tüm satırları sil veya devre dışı bırak.
  7. Varsa WMM ayarına dokunma. Kablosuz bölümündeki WMM de bir QoS türüdür ama kablosuz verimliliği için gereklidir; kapatınca WiFi hızı düşebilir. Açık bırak.
  8. Routerı yeniden başlat. Arayüzdeki yeniden başlatma seçeneğini kullan; fişten çekip takmak da olur, ancak doğru yeniden başlatma yöntemini uygulamak ayarların düzgün yazılması için daha güvenlidir.
  9. Tekrar ölç ve karşılaştır. Aynı koşullarda yeniden test yap. Fark varsa sebep buymuş. Fark yoksa QoS'u tekrar açabilirsin, zararı yoktur.

Kapatmak her zaman doğru mu?

Değil. Evde aynı anda çok cihaz varsa ve biri sürekli büyük dosya indiriyorsa, QoS kapalıyken görüntülü görüşmeler ve oyun daha çok takılabilir. Böyle bir evde daha iyi yol, QoS'u tamamen kapatmak yerine toplam hat hızını doğru girmek ve kendi cihazına yüksek öncelik vermektir.

Sık yapılan hatalar